از منظر علمی و شواهد معتبر بین‌المللی، دخانیات عامل اصلی بسیاری از بیماری‌های مزمن غیرواگیر است؛ از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، بیماری‌های انسدادی مزمن ریه، سکته‌های مغزی، نارسایی‌های کلیوی، اختلالات باروری، و انواع سرطان‌ها به‌ویژه سرطان ریه، حنجره، مثانه و پانکراس. تأثیرات زیان‌بار دود مستقیم و غیرمستقیم دخانیات، کودکان و سایر اعضای خانواده را نیز در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد.

با وجود این واقعیات انکارناپذیر، صنایع دخانی با بهره‌گیری از روش‌های پیچیده بازاریابی، طراحی‌های اغواگرانه، تولید محصولات معطر، تبلیغات غیرمستقیم در شبکه‌های اجتماعی و هدف‌گیری گروه‌های سنی پایین، تلاش می‌کنند تا چهره‌ای کم‌خطر و حتی مقبول از مصرف دخانیات ترسیم نمایند. متأسفانه این اقدامات، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان، منجر به شکل‌گیری باورهای نادرست درباره بی‌ضرر بودن یا کم‌ضرر بودن برخی فرآورده‌های دخانی از جمله قلیان و سیگارهای الکترونیکی شده است.

افشای این ترفندها و بازنمایی ماهیت سودجویانه و غیرانسانی صنایع دخانی، مسئولیتی است که هم بر دوش نظام سلامت و هم رسانه‌ها و نهادهای آموزشی قرار دارد. این مهم، زمانی محقق خواهد شد که با تدوین و اجرای سیاست‌های پیشگیرانه و بازدارنده، ایجاد محدودیت‌های قانونی، فرهنگ‌سازی گسترده و آموزش همگانی، زمینه برای کاهش تقاضا و مصرف دخانیات به‌ویژه در بین نسل جوان فراهم شود.

تجربه‌های جهانی نشان داده‌اند که ترک دخانیات، در هر سنی و هر مرحله‌ای از زندگی، منافع قابل توجهی برای سلامت فردی و عمومی در پی دارد. از این‌رو، حمایت روانی، اجتماعی و درمانی از افرادی که قصد ترک دارند، بایستی به‌عنوان یکی از ارکان سیاست‌های بهداشت عمومی تقویت گردد.

در پایان، تأکید بر این نکته ضروری است که پیشگیری از ابتلا، همواره مؤثرتر، کم‌هزینه‌تر و موفق‌تر از درمان است. دستیابی به جامعه‌ای سالم، پویا و بهره‌مند از سرمایه انسانی سالم، بدون مبارزه جدی و ساختاریافته با مصرف دخانیات و افشای سیاست‌های فریبکارانه صنایع دخانی، امری ناممکن خواهد بود.

نویسنده:دکتر بهاره کریم آقایی ،سرپرست مرکز خدمات جامع سلامت بوعلی